W połowie maja po informacji od naszego czytelnika informowaliśmy o planach wprowadzenia nowego cennika usług za wywóz nieczystości płynnych realizowanych przez gminne wodociągi. Wówczas informowaliśmy że "cena spadnie względem firm prywatnych o 70zł za każde 10m3 ścieków. Efekt tego działania będzie jeden: firmy asenizacyjne świadczące usługi na terenie gminy Michałowice, które jako jedyne robiły w niej porządek - upadną". Sami mieszkańcy w rozmowach prywatnych mówili, że „Gajoch robi porządek z firmami asenizacyjnymi na swoim terenie i będzie sam ogarniać mieszkańców”. Obiecaliśmy wówczas zapytać o sprawę wojewodę, UOKiK i Regionalną Izbę Obrachunkową.
 |
| Grafika: ARCHIWUM. |
Wojewoda odsyła do RIO
"Wojewoda nie jest organem uprawnionym do wydawania abstrakcyjnych opinii prawnych ani dokonywania wiążącej oceny prawnej hipotetycznych stanów faktycznych. Opisane w piśmie praktyki mogą nosić znamiona czynów nieuczciwej konkurencji lub praktyk ograniczających konkurencję w rozumieniu ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów. Organem uprawnionym do badania i orzekania w tych sprawach jest Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, nie zaś Wojewoda. Zgodnie z art. 85 ustawy o samorządzie gminnym, nadzór Wojewody nad działalnością gminną sprawowany jest wyłącznie pod względem legalności (zgodności z prawem aktów prawnych podejmowanych przez organy gminy). Wojewoda nie posiada ustawowych kompetencji do kontrolowania bieżącej działalności organu wykonawczego gminy jakim jest wójt, sposobu wykonywania usług asenizacyjnych przez gminę ani polityki cenowej spółek komunalnych". W dalszej części odpowiedzi pisemnej Wydział Prawny i Nadzoru Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego wyjaśnia, że "przepis art. 229 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego stanowi, że organem właściwym do rozpatrzenia skargi dotyczącej zadań lub działalności rady gminy, rady powiatu i sejmiku województwa jest wojewoda, a w zakresie spraw finansowych - regionalna izba obrachunkowa. Opisane [...] sytuacje nie są związane z działaniem rady gminy, jako że, na wstępie wiadomości, wskazuje bezpośrednio na Wójta Gminy Michałowice, a treść zarzutów potwierdza tą okoliczność. Przepis art. 229 pkt 3 ww. ustawy stanowi, że organem właściwym do rozpatrzenia skargi na działania wójta (oraz kierowników gminnych jednostek organizacyjnych) jest rada gminy". I tutaj rzeczywiście takiej odpowiedzi się spodziewaliśmy ponieważ Wojewoda nie zajmuje się kontrolą jednostek samorządu terytorialnego pod względem finansowym czy gospodarności ich działań. W tej kwestii liczyliśmy na reakcję RIO, niestety trochę się nią zawiedliśmy.
Ustalenia można podjąć w czasie kontroli ale... jej nie będzie
Na wstępie odpowiedzi RIO informuje że zgodnie z Kodeksem Postępowania Administracyjnego "organem właściwym do rozpatrzenia skargi dotyczącej zadań lub działalności wójta (burmistrza lub prezydenta miasta) jest rada gminy. W związku z powyższym skargę na działalność Wójta Gminy Michałowice należy skierować do Rady Gminy Michałowice. Odnosząc się natomiast do sformułowanego w nadesłanym przez Pana piśmie zapytania czy przedstawione w piśmie okoliczności świadczą o naruszeniu prawa informujemy, że ewentualne ustalenia w tym zakresie mogą zostać poczynione przez Regionalną Izbę Obrachunkową w Krakowie w wyniku przeprowadzonej kontroli. [...] Poprzednia kontrola kompleksowa Gminy Michałowice została zrealizowana w 2023 r. W Planie kontroli na 2026 rok przyjętym uchwałą nr KI.412.22.2025 Kolegium Regionalnej Izby obrachunkowej w Krakowie z dnia 3 grudnia 2025 r. nie przewidziano kontroli
kompleksowej Gminy Michałowice, stąd też w najbliższym czasie nie są planowane czynności kontrolne dotyczące wskazanej jednostki samorządu terytorialnego". W końcowej części pisma Prezes RIO w Krakowie Jolanta Nowakowska uzupełnia, że "kontrola na podstawie kryterium gospodarności jest dokonywana jedynie w obszarze zadań administracji rządowej, wykonywanych przez jednostki samorządu terytorialnego. Szersze uprawnienia w powyższym zakresie posiada Najwyższa Izba Kontroli, która na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 23 grudnia 1994 r. o Najwyższej Izbie Kontroli (tekst jednolity Dz. U. z 2022 r., poz. 623) dysponuje kompetencjami do kontroli działalności samorządu terytorialnego pod względem gospodarności". Reasumując Prezes przyznała, że tą kwestię może zweryfikować kontrola, ale takowa nie jest planowana i odesłała nas do NIK.
Sprawa nieweryfikowalna, a żadnych zmian nie odnotowaliśmy
Fakt zmuszania mieszkańców do zawarcia umowy ze spółką gminną jest kwestią nie weryfikowalna i tym samym nie była przedmiotem naszej analizy - informuje UOKiK . "Po porównaniu Cennika z dnia 24 marca 2025 r. z Cennikiem obowiązującym od dnia 1 czerwca 2026 r. nie odnotowaliśmy żadnych istotnych zmian w poziomie stosowanych stawek. Zmianie uległy progi ilościowe różnicujące poszczególne stawki w zależności od objętości odbieranych ścieków. Ponadto sama okoliczność, że ceny oferowane przez spółkę gminną są niższe, niż ceny innych podmiotów (jak twierdzi informator) nie oznacza, że mamy do czynienia z dumpingiem cenowym. [...] Taryfy za dla zbiorowego zapatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków na terenie gminy Michałowice, na podstawie przepisów ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków ( Dz.U. z 2024 poz. 757 podlegają szczegółowemu nadzorowi w zakresie prawidłowego rozliczania kosztów działalności, w tym w szczególności w zakresie prawidłowego ewidencjonowania przychodów i kosztów związanych ze zbiorowym zaopatrzeniem i zbiorowym odprowadzaniem ścieków oraz przychodów i kosztów działalności dodatkowej i tym samym spółka nie ma w praktyce możliwości stosowania subsydiowania skrośnego. [...] Mając na uwadze powyższe, Prezes UOKiK postanowił nie wszczynać postępowania wyjaśniającego w niniejszej sprawie".
Dumping czy nie? Oto jest pytanie
Ceny dumpingowe to ceny towarów sprzedawanych za granicę poniżej ich kosztów produkcji lub poniżej cen stosowanych na rynku krajowym producenta. Jest to forma nieuczciwej konkurencji mająca na celu opanowanie obcego rynku. Stosowanie przez gminę lub spółkę komunalną cen poniżej kosztów na rynku krajowym (np. w odniesieniu do wywozu ścieków/szamba) nie jest klasyfikowane prawnie jako dumping, lecz stanowi element specyfiki gospodarki komunalnej i usług użyteczności publicznej. Choć ekonomicznie mechanizm wygląda podobnie (cena nie pokrywa kosztów), podłoże prawne i cel takiego działania są zupełnie inne.
Dlaczego to nie jest dumping? Oficjalnie działania gminy nie mają na celu eliminacji konkurencji i przejęcie monopolu na rynku w celu późniejszego dyktowania cen. Gmina działa w celu zaspokojenia podstawowych potrzeb mieszkańców. Zgodnie z polskim prawem, gminy mogą (a w niektórych przypadkach celowo to robią) dopłacać do taryf za wodę i ścieki z budżetu gminy, aby odciążyć finansowo mieszkańców. Jest to prawnie dozwolona forma pomocy publicznej (usługi w ogólnym interesie gospodarczym). Taryfy za odprowadzanie ścieków w gminach takich jak Michałowice są zatwierdzane odgórnie przez państwowy organ regulacyjny – Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie. Spółki wodociągowe nie mogą dowolnie ustalać tych stawek. Jeżeli gmina (lub powołana przez nią spółka) ustala ceny na poziomie rażąco niskim, sprawa nie jest badana pod kątem dumpingu, lecz pod kątem innych przepisów krajowych. Zgodnie z ustawą o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, taryfy powinny zapewniać pokrycie uzasadnionych kosztów działalności spółki wodociągowej. Jeśli gmina zaniża stawki bez zapewnienia odpowiedniej dopłaty ze swojego budżetu, działa na szkodę własnej spółki, co jest naruszeniem dyscypliny finansów publicznych. Wywożenie nieczystości płynnych (np. wozami asenizacyjnymi) w cenach poniżej kosztów, które uderza w prywatnych przedsiębiorców, może być badane przez Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK). Może to zostać uznane za nadużywanie pozycji dominującej lub praktyki ograniczające konkurencję, jeśli gmina dyskryminuje prywatne firmy asenizacyjne, np. poprzez zaporowe ceny zrzutu ścieków na oczyszczalni przy jednoczesnym zaniżaniu cen własnego transportu. W przypadku Michałowic (k. Krakowa) ceny za zbiorowe odprowadzanie ścieków (siecią kanalizacyjną) regulowane są przez taryfę zatwierdzaną przez Wody Polskie. W odniesieniu do szamb gmina określa jedynie górne (maksymalne) stawki, jakie prywatne firmy mogą pobierać od mieszkańców, co ma chronić konsumentów przed spekulacją cenową.
Urzędy swoje a ludzie widzą swoje...
Mimo faktu, że urzędy nie dostrzegają w tych działaniach wójta i gminnej spółki niczego niepokojącego odczucie społeczne mieszkańców i przedsiębiorców z którymi rozmawialiśmy jest jednoznaczne - to ceny dumpingowe. W świetle braku działań kontrolnych uprawnionych do tego urzędów mieszkańcy mają tylko jedno wyjście z sytuacji: muszą pokazać wójtowi "czerwoną kartkę". Kadencja wójtów (oraz burmistrzów i prezydentów miast) trwa 5 lat i kończy się z dniem upływu kadencji rady gminy. Obecna kadencja rozpoczęła się wiosną 2024 roku i potrwa do 30 kwietnia 2029 roku. Mieszkańcy mają więc na to jeszcze 34 miesiące czyli licząc od dziś 1047 dni.
0 Komentarze